دکل های حفاری و اجزای آن

نام مقاله : انواع دکل های حفاری و اجزای آن
تعداد صفحات : ۶۲ صفحه

چکیده:
امروزه استفاده از روش حفاری ضربه ای در حفر چاه های آب استفاده می شود و استفاده از این روش در چاه های نفت و گاز منسوخ شده است. در روش حفاری چرخشی سنگ به وسیله مته خرد می شود و بوسیله گل حفاری بالا آورده می شود. نیروی لازم جهت چرخش مته توسط وسیله ای به نام میز دوار (Rotary Table) تامین می گردد.

دکل حفاریمیز دوار روی سکوی حفاری به نام (Rig Floor) که معمولا در ارتفاع ۶،۹ و یا ۱۲ متری سطح زمین قرار دارد و انرژی الکتریکی یا مکانیکی دریافتی را به انرژی دورانی تبدیل می کند. نیروی دورانی توسط رشته حفاری (Drill String) به مته منتقل می شود. در ضمن وسایل کنترل فوران سرچاهی زیر سکوی حفاری قرار دارند.

انواع دکل حفاری:
بطور کلی دکل های حفاری به دو دسته ضربه ای و چرخشی تفسیم می شوند که در این قسمت فقط به توضیح در باره دکل های حفاری چرخشی می پردازم:
دکل های حفارب چرخشی به دو دسته خشکی (Land) و دریایی (Marine) تقسیم می شوند.
دکل های حفاری خشکی به دو دسته ثابت Conventional و سیار تقسیم می شوند که دکل های سیار به دو دسته خود فراز چاقویی (Jacknife) و Portable Mast تقسیم می شوند که دکل Portable mast به طور سرهم بر روی کامیون سوار می شود و به محل مورد نظر برده می شود سپس بازوهای هیدرولیکی برپا می شود این نوع دکل برای حفر چاههای کم عمق استفاده می شود.
امروزه از دکل های ثابت کمتر استفاده می شود چون این دکل ها بعد از حفر چاه در محل باقی می مانند ؛ مثل بعضی از چاههای اکتشافی در مسجد سلیمان.
امروزه بیشتر چاههای نفت و گاز در خشکی را با دکل های Jacknife حفر می کنند. اجزای دکل به صورت تکه تکه به محل برده می شود و در آنجا توسط پین هایی به هم متصل می شود.
دکل های حفاری دریایی بر اساس طرز استقرار آنها در دریا-کف آنها به دریا متصل باشد یا نه- به دو دسته ثابت (Bottom Support) و شناور (Floating) تقسیم می شوند.دکل های شناور شامل دو دسته نیمه شناور (Semisubmersible) و کشتی حفاری (Drillship) است.دکل های نیمه شناور در آب های عمیق (عمق حدود ۶۰۰ فوت) که امکان رسیدن پایه های دکل به کف دریا وجود ندارد و تلاطم امواج زیاد است استفاده می شود.
کشتی حفاری یک کشتی بسیار بزرگ است که شامل دکل حفاری و تجهیزات مربوطه می شود. حفاری با کشتی در مناطق آرام که تلاطم امواج زیادی ندارند انجام می شود.
دکل های ثابت (Bottom Support) دارای پایه می باشند و به کف دریا متصل می شوند و معمولا برای آب های با با عمق کمتر از ۳۵ فوت استفاده می شود و شامل سه دسته سکوJack up, platform, Barge می باشد.
دکل های Jack up به صورت پایه بالا توسط یدک کش به محل برده شده و در محل ، پایه ها بوسیله جک های هیدرولیکی پایین برده می شوند و به کف دریا متصل می شوند. این نوع دکل در مناطق طوفانی که تلاطم امواج زیاد است استفاده می شود.
دکل های Barge معمولا در باتلاق ها و جاهایی که عمق آب کمتر از ۲۰ فوت است استفاده می شود.
نوع دیگر دکل های حفاری دریایی ثابت سکو (Platform) می باشد.سکو سازه ای است که در وسط دریا ایجاد می شود و دارای دو نوع می باشد:
. Self Contained: که خود دارای دکل حفاری می باشد.
.. Tendered: دارای دکل نیست و برای حفاری باید دکل را روی سکو سوار کرد.
در آخر ذکر این نکته ضروری است که وسایل کنترل فوران سرچاهی در دکل های دریایی در کف دریا نصب گردیده و توسط لوله های انعطاف پذیری به خود دکل متصل می شوند.

آماده سازی محل برپایی دکل:
پس از مشخص شدن محل حفر چاه توسط مهندسین مخزن و اعلام مختصات جغرافیایی محل مورد نظر به مهندسین حفار نیاز به آماده سازی محوطه چاه برای انتقال دکل و تجهیزات مورد نیاز حفاری می باشد.نظر به اینکه محل حفر چاه مکان های جغرافیایی متفاوت مثل مناطق کوهستانی یا بیابان و…. باشد، ابتدا باید تا منطقه مورد نظر جاده سازی صورت گیرد تا بتوان دستگاهها و امکانات لازم حفاری را به آن منطقه انتقال داد. منطقه ای که در آن عملیات حفاری انجام می گیرد، محوطه ای حدود ۱۰۰*۸۰ متر را در بر می گیرد که این محوطه باید یکدست ، صاف و محکم باشد. بدین منظور عملیات مقاوم سازی منطقه و صاف کردن سطوح شامل شن ریزی و غلطک کاری توسط بخش مهندسین ساختمان صورت می گیرد. به علت اینکه ساختمان دکل وزن زیادی دارد سطح زیر آن باید از نظر استحکام ، مقاومت بالایی داشته باشد.لذا این محل را بر اساس ابعاد دکل میل گرد گذاری و شن ریزی با بتن مقاوم می کنند. سپس یک گودال به ابعاد ۲*۳ متر و عمق ۲/۵ متر ایجاد کرده که cellar یا حوضچه نامیده می شود. در مرحله بعد لوله ای معمولا به قطر ۳۵ یا ۴۸ اینچ درون حوضچه کوبیده می شود و یا اینکه حوضچه را گود می کنند و لوله را درون آن قرار می دهند و دور آن را بتن ریزی میکنند. به این لوله Conductor Pipe و یا لوله راهنما می گویند و طول آن حدود ۶ تا ۱۰ متر می باشد. این لوله همانطور که از اسمش پیداست هدایت کننده مته حفاری می باشد. البته کاربرد دیگر آن جلوگیری از نشت کردن سطح زیر دکل توسط نفوذ آب موجود در گل حفاری می باشد.
تا اینجا تمام مراحل گفته شده بر عهده مهندسین ساختمان می باشد.پس از اتمام کار، اجزای دکل به محل آورده شده و توسط پین هایی به هم متصل شده و توسط کابل های فولادی دکل برپا می شود. البته این مطلب در باره دکل های Jacknife که معمول ترین نوع دکل مورد استفاده هستند صادق است. ولی در مورد دکل های Portable Mast که به صورت سر هم هستند، دکل توسط کامیون به لوکیشن حفاری آورده شده و توسط بازوهای هیدرولیکی برپا میشود.

3 پاسخ
  1. محسن خردمند
    محسن خردمند says:

    ضمن سلام و خسنه نباشی.با اجازه تون میخواستم مقاله فوق را دانلود کنم جهت مطالعه اما هر سه باری که از طریق لینک مستقیم سعی کردم متن انگلیسی اجزائ دکل را دانلود کرد که با مقاله شما مغایر است. ممنون اگر بفرمایید اشکال در دانلود بوده یا بنده.
    ممنون محسن خردمند

    پاسخ دادن
    • مدیر
      مدیر says:

      دوست عزیز فایل قرار گرفته، پی دی اف همین متنه برای دوستانی که میخوان توی سیستمشون داشته باشن. متن انگلیسیش نیست

      پاسخ دادن

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید در گفت و گو ها شرکت کنید؟
راحت باشید، دیدگاه خود را درج کنید!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *